Facsimile, dummy of replica?

Wat is een facsimile?

Het maken van facsimile’s, replica’s en dummy’s heeft alles te maken met het kunnen bestuderen, bekijken en genieten van een (kunst)object ergens anders dan waar het origineel bewaard wordt.

Het woord facsimile is afgeleid van het Latijnse werkwoord facere; doen, maken, produceren. Deze exacte weergave kan op twee manieren.

De ene manier is een handschrift of boek afbeelden op goed offset papier, bijv. ‘ The Book of Kells’. Er zit een wit rand om de afbeeldingen  het is een informatief plaatjesboek.

Mijn benadering is die van de stand-in. Het hele boek, inhoud en boekband zo na te maken dat je die kan doorbladeren met idee dat je het origineel in handen hebt. Om een ware driedimensionale facsimile te maken secuur drukwerk nodig en verschillende papiersoorten om het gelijk te maken aan het origineel. Die staat centraal.

Bij de opdracht van de Anne Frank Stichting om de dagboeken van Anne Frank na te maken gaat het om facsimile’s.

Wat is een dummy?

Bij een dummy wordt een deel van het boek nagemaakt. Bijvoorbeeld de band en enkele pagina’s binnen in. De rest van de pagina’s is blanco. Het geheel geeft een goede weergave van hoe het boek er uit ziet.

Bij de opdracht van het Letterkundig Museum en het PSV museum hebben wij grotendeels dummy’s gemaakt naast en een aantal replica’s.

Wat is een replica?

Een replica is een nauwkeurige kopie van een voorwerp. Dat kan van alles zijn: een (oudheidkundig) voorwerp, muziekinstrument, schilderij, boek, boot, gebouw bedenk het maar. In het ene geval heb je het idee dat je met een origineel te maken hebt, vaak is het bedoeld om het begrip, inleving en creativiteit van de beschouwer te prikkelen.

Bij de opdracht van het Nationaal museum Kamp Vught maakten wij replica’s.

In alle gevallen is het belangrijkste om zo dicht mogelijk bij het origineel te blijven .

Alle objecten in de berichten  Facsimile’s, dummy’s en replica’s zijn door ons gemaakt.
Als het om originelen gaat staat dat vermeld.

Peter Verhelst Voor het vergeten 2018

‘Voor het Vergeten’ is een roman waarin het overlijden van de moeder van de auteur een rode draad is die langs verschillende herinneringen over zijn jeugd en associaties in beeldende kunst muziek en klassieke oudheid voert. De stille besneeuwde cover refereert aan heldere en langzaam zich verwijderende herinneringen.
oplage 20

Stefan Hertmans – De Bekeerlinge 2016

In de loop van dit lang geleden gebeurde verhaal worden een aantal nog steeds bestaande plekken bezocht. De foto’s die Stefan aanleverde  van zijn reis hebben we dubbel afgedrukt eerst op calqueer papier waardoor het een aquarelachtig print wordt, en ziet er uit als een gedroomde herinnering. De tweede afdruk is scherp en precies eronder geplaatst waardoor herinnering en realiteit samen vloeien. Over elkaar liggend vormen ze een speels effect van verleden en heden.

De band bedrukking is een impressie van zonnige kerkramen met licht en warmte die langzaam aan kleur en levendigheid verliezen.
Op het doosje is een afbeelding te zien van een van de in de negentiende eeuw zeer oude teruggevonden joodse documenten uit een oude synagoge in Cairo. Deze brief uit de elfde eeuw speelt in het verhaal een belangrijke rol.
oplage 20

 

Tom Lanoye – Zuivering 2017 opl. 25

In deze roman raakt het bestaan van de hoofdpersoon Gideon hoe langer hoe meer ontregeld. De boeken zijn daarom ook ‘ontregeld gebonden”. Achterstevoren en onderste boven. Geen boek hetzelfde betiteld en in ander bekleding materiaal. De stempel met schep en stapel puin staat voor het beroep van Gideon het leeghalen van huizen na brand of andere calamiteiten.

oplage 20

Stefan Hertmans – Oorlog en terpentijn 2013 opl.18

De grootvader van Stefan Hertmans heeft op latere leeftijd zijn ervaringen van voor, in, en na de Eerste wereld oorlog opgeschreven. Zijn wens om schilder te worden de nood die hem het leger in bracht. Dit boek brengt deze tijd op schilderachtige wijze tot leven en met het besef wat een enorme krachten gespeeld hebben op de mensen in die tijd.

Om iets van deze elementen op te roepen ben ik naar Belgie afgereisd om de modder te scheppen waarin de soldaten moesten overleven. Twee plekken een van de eerste slag in het midden van het land waar de löss grond alles oker geel kleurde en naar de gebieden rond de rivier de IJzer waar de zware klei een grijs bruine tint heeft. Deze grond heb ik gebruikt om de snede te verven samen met houtskool, het enige teken materiaal dat zijn grootvader ter beschikking had.

Bij de auteur thuis mocht ik een aantal pagina’s uit het handschrift inscannen en hem met de foto van zijn grootvader en manuscript nemen. Ik ben altijd weer onder de indruk wat zo een klein manuscript voor een enorme impact heeft, zeker in de handen van een begaafd schrijver.

De band is met lamellen gemaakt, met linnen bekleed en met verf besmeurd als of de schilder zijn vingers er aan af heeft geveegd. Van een aantal pagina’s uit het manuscript hebben we een facsimile gemaakt en bij deze uitgave bijgestoken. Alles opgeborgen in een cassette met titel.

 

160 Facsimiles voor het nieuwe museum van het Europese Parlement

House of European History

160 Facsimiles voor het nieuwe museum van het Europese Parlement geopend in mei 2017.

Bewegwijzering naar het HEH-museum

In 2016 en 2017 maakten wij voor dit museum van zeer gevarieerde, bijzondere documenten die alle op hun manier van betekenis zijn voor de Europese geschiedenis.

Uit archieven van Lissabon tot Helsinki waren documenten bijeengezocht die op verschillende terreinen de ontwikkeling in Europa laten zien. Lees verder 160 Facsimiles voor het nieuwe museum van het Europese Parlement

My brain as a flower ; Grote luxe presentatie doos

Grote presentatie overslagdoos (83 x74 x 4 cm) voor deze met natuurlijke pigmenten gedrukte zeefdrukken van Monika Auch. Hersenscans en de bloemen van Maria Sibylla Merian zijn de inspiratie bronnen voor deze serie.
De dikke randen zijn van verschillende lagen kartonnen trapsgewijs opgebouwd  zodat de opstaande randen deze luxe doos stevig en hanteerbaar maken. Bekleed met grijs/naturel natuurlinnen.

Conserveren en restaureren

Door met beschadigde boeken te werken leer je veel over de boek en bind geschiedenis. Samen met de klant maken we met beleid een conserverings- of restauratie plan. We leggen de werkwijze vast en het werkverslag krijgt de klant na afloop mee.

Statuut en Grondwet voor inhuldiging Willem Alexander

Twee handgebonden boeken op de credenstafel tijdens de inhuldiging van Koning Willem Alexander op 30 april 2013

Prins Willem Alexander had de duidelijke wens uitgesproken dat de boeken van Statuut en Grondwet prominent en zichtbaar aanwezig zouden zijn bij de inauguratie tot koning.

Deze boeken vertegenwoordigen in wezen de spelregels (en hoe die uit te voeren) van onze staat. Deze twee boeken zijn speciaal gemaakt ter gelegenheid van de inhuldiging van Willem-Alexander koning der Nederlanden, op 30 april 2013. De opdrachtgever is BZK en de uitgever de SDU. De vormgeving is van Marise Knechtmans, en de drukker Wihabo.

Groot formaat boeken in wit papier met het Rijkswapen der Nederlanden gelaserd in het voorplatten. Ook binnenin zijn de hoofdstukken en wetsontwerpen gelaserd. Het binnenwerk bestaat uit afwisselend goud, zilver en wit papier.

Wij hebben de boeken gebonden met opgezette platen, een rechte rug een tooikapitaal en met een verlengd goudkleurig schutblad dat om het hele boekblok heen vouwt. Beide sets worden in een overslagdoos opgeborgen. Deze is uitgevoerd in half leer met binnen in een suède afwerking en weer een gelaserd Rijkswapen op de buitenzijde.

De tweede set wordt gemaakt in geval dat er iets met de eerste set zou gebeuren.

Beide boeken werden op de credenstafel gelegd naast de drie andere symbolen van koninklijk gezag en waardigheid: de Kroon, de scepter en de rijksappel, die respectievelijk soevereiniteit, gezag en grondgebied symboliseren. Na de plechtigheid bleven de boeken voor een korte tentoonstelling in De Nieuwe Kerk, en in Paleis het Loo in Apeldoorn, om uiteindelijk bewaard te worden in het Koninklijk Huisarchief in den Haag.

De dagboeken van Anne Frank gefascimileerd

Om de originele dagboeken te ontzien in gebruik is er in 1997 besloten om mij een facsimile te laten maken van de zes geschriften van Anne Frank.

Een groot geheim project waarbij ik een team heel betrouwbare vaklieden om mij heen heb kunnen verzamelen dat 5 jaar door dik en dun trouw en met hun zwijgplicht aan dit project heeft gewerkt.

Hoe dit aan te pakken? Bij de boek restauratoren heb ik boeken gezien die helemaal uit elkaar liggen en die zij langzaam weer in elkaar voegen, zo ongeveer ben ik te werk gegaan.

Stel je een grote exploded view van een boek voor waarbij ieder los onderdeel 100% aandacht krijgt. Papier aanmaken (volgens speciaal recept), scannen, drukken, foto’s, stof en slotje, enveloppen, postzegels, stempels, bindtechnieken en de verschillende materialen. Zoektochten naar oude fotohoekjes, de goede dikte stro-bord, oud boekbinders linnen en specifieke marmers ga zo maar door.

Er zijn bijvoorbeeld 18 verschillende papiersoorten gebruikt en er zitten één jaar manuren in de dtp. Talloze proefdrukken en heel veel proefbindingen zijn er gemaakt om langzaam inzicht te krijgen en te leren hoe de boeken er ten slotte identiek uit moesten komen te zien. Alle dagboeken hebben een speciaal colofon meegekregen waarin het NIOD verklaard dat dit de officiële facsimile’s.

Bij een speciale presentatie waarbij de originelen naast de facsimile’s tentoongesteld werden, zag dit bijzondere project het daglicht in 2003.

Prentendozen terug in gerenoveerde eerste schilderijenzaal van het Teylers Museum

Via een pitch mocht Mooie Boeken een ontwerp maken voor deze grote prenten dozen met als belangrijk punt dat het in de stijl van het museum zou passen en bezoeker vriendelijk moest zijn. Dit laatste omdat de bezoekers deze dozen zelf uit de kast kan halen om gefacsimileerde prenten gedetailleerd te kunnen bekijken.

Onze doos met magneten sluiting werd uitgekozen. De kleur van het rode leer is als het oude cochenille geverfde leer en marmerpapier is als achttiende eeuwse sierpapier; typisch voor het Teylers Museum. Heel gebruiksvriendelijk en heel sterk!

Zoals in de oorspronkelijke schilderijenzaal staan er ook nu lage kasten met daarin onze grote dozen met prenten met gefacsimileerd werk van alle grote meesters dat in het bezit is van het museum.
Het publiek kan de nieuwe grote prenten dozen zelf uit de kasten halen en inkijken en weer terugzetten.

Grote perkamenten hoeken geplaatst vanwege gebruiksschade

Het bekijken van prenten door het publiek in de grote schilderijenzaal van het Teylers museum is een succes.
De meest gekozen dozen (zoals Rembrandt, Haagse school en Michelangelo) lijden schade door het in en uit de kast halen. Om deze dozen een langer leven te geven hebben we grote perkamenten hoeken gemonteerd op de bodem zijde van de doos. We hebben het perkament geverfd zodat het mooi bij het donkerrood van de dozen past.

Voor de komende tentoonstelling over Michelangelo zijn er speciaal vijf nieuwe dozen gebouwd waarbij de perkamenten hoek direct geïntegreerd is in de uitvoer.

De oude beschadigde dozen zullen met deze perkamenten hoeken gerepareerd worden.

Een aandenken voor Pieter van Empelen, bouwmeester van de Hermitage Amsterdam

“Het moet er zo stoer uitzien uitzien als een baksteen”, was de indicatie van de opdrachtgeefsters voor een  eenmalig te maken boek voor het afscheid van de bouwmeester van de bouw Hermitage aan de Amstel. De foto’s, gemaakt door Michelle Sanders, rechterhand van Van Empelen, legden het dagelijkse bouwproces van ongeveer drie jaar vast.
Om dit avontuurlijke project te vatten in een aandenken hebben Mónica Waalwijk de Carvalho, (Artgrafica), en Michèlle Sanders besloten om dit indrukwekkende foto/werk archief, als uniek boek met meer dan duizend afbeeldingen aan hem te schenken.

Authentiek en sterk materiaal en veel stukjes band om gedenkwaardige momenten te markeren.
Kalfsperkament en darmsnaren voor de boekband die aan de voorzijde is een omgezette rand heeft.
Het oude molenzeil met de prachtige letters van Mónica Waalwijk de Carvalho die de buitenkant van de Hermitage sieren wordt stevig om het boek getrokken door een zwaar stuk messing lijst aan de buitenrand.

Idee en ontwerp is van Mónica Waalwijk de Carvalho, foto’s en selectie Michèlle  Sanders en ik zelf als sparringpartner om dit boekblok gestalte te geven en op een onorthodoxe manier te binden.

 

Dozen op maat van luxe uitvoeringen tot archiefberging

Miniatuur boekje als cadeau voor speciaal persoon

Een speciaal geschenk voor een bijzonder persoon en opdrachtgever, Frans van der Avert. Een sierlijk kleinood met een selectie van ontwerpen  van  Mónica Waalwijk de Carvalho voor  de Hermitage Amsterdam.

Dit lucifergrote boekje heeft een lamellenband en is met zijde bekleed dat aan kop en staart is uitgerafeld als zachte omlijsting van het binnenwerk. Opgeborgen in een doos waarin het boekje verzonken ligt met een sierlint om het eruit te tillen.
De opdracht werd aan mij verstrekt door Mónica en in samenwerking kwamen wij tot dit bijou.

Leren mousepads met gouden lijnen en logo voor vergaderruimte Hotel Estherea

Deze leren mousepads hebben een rechte hoek en een grillige zijkant. Daarmee wordt de grote glazen vergadertafel op een bijzondere manier aangekleed. De warme touch en uitstraling van het leer is een mooie combinatie met de strakke glazen tafel van de vergaderruimte in Hotel Estherea, Amsterdam.

Slotakte Vredesconferentie 1899 Den Haag

De eerste Haagse vredesconferentie was een uiting van hoop. Regeringsleiders uit verschillende landen kwamen bijeen om met elkaar afspraken te maken over ontwapening.

Het hoofdthema van de conferentie was ontwapening, maar zoals van te voren al verwacht werd bereikte de conferentie op dit punt vrijwel geen resultaten. In de slotakte van 29 juli 1899 werden drie verdragen en drie verklaringen opgenomen met een vijf jaar geldend verbod op het uitwerpen van explosieven uit ballons, een verbod op projectielen die verstikkende gassen verspreidden en een verbod op het gebruik van dumdumkogels.

Het belangrijkste concrete resultaat was de oprichting van het Permanent Hof van Arbitrage dat in Den Haag gevestigd zou worden. Het onderwerp ‘arbitrage’ was aan de agenda van de conferentie toegevoegd omdat men verwachtte op dit terrein wel resultaten te boeken en op het gebied van ontwapening niet. Arbitrage hield in dat conflicten werden opgelost door bemiddeling en niet door oorlog.

In het interessante museum bij de ingang van het Vredespaleis in Den Haag kan je ook deze dummy bekijken.

 

 

 

 

Letterkundig Museum Den Haag

Tentoonstelling Pantheon

Permanente tentoonstelling “Pantheon” in het letterkundig Museum in Den Haag
100 schrijvers en dichters – 1000 jaar literatuur ; een ode aan schrijvers die het literaire landschap van de Lage Landen hebben bepaald.

Voor deze tentoonstelling maakten Pau Groenendijk in 2009 en 2010 in samenwerking met Marijke Raymakers (De Omslag) honderdtachtig facsimile’s replica’s en dummy’s van Nederlandse litteraire meesterwerken, waaronder Erasmus, de Beatrijs, Vondel, PC Hooft, van Gogh, Rubinstein, Slauerhoff, Bomans en vele anderen.  Ook  foto’s, tekeningen, brieven zijn nagemaakt om het verhaal van de tentoonstelling te ondersteunen.

Archieven PSV

Archief van Philips Sport Vereniging gereproduceerd in dummy’s en replica’s

Het PSV museum heeft zijn originele archiefstukken van zijn ontstaansgeschiedenis die rond 1911 begint in de vitrine staan. In het warme licht en op een standaard dag in dag uit. Niemand kan het raadplegen, toch willen ze het de fans niet onthouden. De fysieke staat gaat op deze manier hard achteruit.

Om dit bijzondere bedrijfs-/sportarchief te behouden hebben zij mij de opdracht gegeven 39 van hun topstukken te laten namaken in de vorm van een dummy of replica.

Een heel gevarieerde selectie van o.a. ledenlijsten, teamfoto’s, het kaartje PSV /AC Milan in 1988, de eerst professionele contracten en een prachtige brief waarin de directeur het eerste team toespreekt voor de kampioenswedstrijd in 1954.

de droom van Poliphilus (1999) Hypnerotomachia Poliphili (1499)

De Nederlandse vertaling van het beroemde boek ‘Hypnerotomachia Polyphilus’ uit 1499,  toen gedrukt bij Aldus Manutius

De kleurrijke queeste naar liefde voert de hoofdpersoon in een droom door wonderlijke architectonische landschappen.
Elk katern bekleed met een andere kleur zijde, genaaid op zeven gekleurde stroken. Met een constructie zonder lijm staat dit boek als een architectonisch bouwsel op het boekblok en gesteund door heel dikke zuilen van platten die als een spekkoek zijn opgebouwd uit heel veel lagen papier. Titel pagina in meerdere kleuren metallic folie gedrukt .
Deel twee in heel zijde bijgevoegd in een halfleren cassette.

Tom Lanoye Koningin Lear 2015 opl.20

Bureauagenda voor Queen Lear in krokodillenprintTom Lanoye – Koningin Lear 2015   oplage 20

Voor deze bijzondere uitgave van Koningin Lea, leading lady, captain of industry is de uitvoering geënt op een luxe bureauagenda of een klein chique handtasje. De band is van zwart rundleer met een diepe print van krokodillenleer de sluiting en het ring mechaniek is goud kleurig.
Het leer is aan de binnenzijde bekleed met een beschilderd handgeschept papier (Chatham 1956, 185 grm) in 24 verschillende versies geïnspireerd op de dalend AEX index en de gif spuitende moeder Lear die de voortbrengsels van haar baarmoeder verwenst.
Met gekleurde doorschijnende tabbladen waar de namen van de hoofdstukken op gegraveerd zijn is de ordening van het boek zichtbaar gemaakt.
Het boek over deze leading lady Lear, die in de goot eindigt, is in een zak van verhuisdeken beschermd opgeborgen.

Erwin Mortier Gestameld Liedboek 2011 opl. 20

1-gestameld-liedboekErwin Mortier – gestameld liedboek (2011)oplage

Het wegvallen van alles, het uit elkaar vallen van een mens veroorzaakt door Alzheimer. Het gestamelde, brokkelige, onaffe, dat wilde de schrijver laten voelen en ik wilde dat zichtbaar maken door linnen weefsel te verstoren. Het geschilderde verhaal op het onderliggende papier, de rafels aan de randen en de afgebroken letters verwoorden het proces van aftakelend leven.

 

Nationaal Monument Kamp Vught

Replica’s ten ondersteuning van rondleidingen

Hoewel deze replica’s en de gebruikte materialen, zoals vliegtuigraamplexiglas, geborduurde zakdoeken, stoffen popjes, metalen doosjes, en houten stokjes, niet de meest geëigende zijn voor handboekbinders was het een uitdaging om dit niet literaire erfgoed vorm te geven..

In 2009 werden door Pau Groenendijk in samenwerking met Marijke Raymakers (De Omslag) zes verschillende replica’s gemaakt (oplage 6). Om de rondleidingen levendiger te maken wordt gebruikt gemaakt van een speciaal daartoe ontworpen tas waarin deze voorwerpen zitten. Deze worden tijdens de rondleiding aan het publiek getoond en kunnen door de bezoekers ter hand worden genomen, zodat het verhaal letterlijk tastbaarder wordt.

Deze voorwerpen werden in het kamp vooral in het geheim gemaakt en laten o.a. zien hoe belangrijk vriendschappen waren, om iets voor jezelf te doen, een naam te hebben en niet alleen een nummer te zijn.

Eenmaal terug in het museum vindt men de originelen voorwerpen aldaar in de vitrine.